วิทยาลัยนานาชาติการท่องเที่ยว มรส. นำนักศึกษาลงพื้นที่ “คลองยัน” ใช้กระบวนการวิศวกรสังคม ร่วมชุมชนพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวและ Tourism Map ยกระดับเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
เรียนรู้จากพื้นที่จริง ทำงานกับชุมชนจริง และร่วมพัฒนานวัตกรรมจากโจทย์จริง เพื่อถ่ายทอดทุนและอัตลักษณ์คลองยันผ่านเส้นทางท่องเที่ยวโดยชุมชน
วันที่ 24 สิงหาคม 2569 วิทยาลัยนานาชาติการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ “พัฒนาโมเดลนวัตกรรมเครือข่ายและเส้นทางท่องเที่ยวเชิงชุมชนคลองยันด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม เพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน” ภายใต้กิจกรรม “โมเดลนวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหาชุมชน” ณ ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลตะกุกเหนือ และพื้นที่ชุมชนคลองยัน อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี
กิจกรรมเปิดพื้นที่การเรียนรู้นอกห้องเรียนให้นักศึกษาได้ “เรียนรู้จากพื้นที่จริง ทำงานกับชุมชนจริง และร่วมพัฒนานวัตกรรมจากโจทย์จริง” โดยประยุกต์ทักษะวิศวกรสังคม 4 บทบาท ได้แก่ นักคิด นักสื่อสาร นักประสาน และนักสร้างนวัตกรรม เพื่อสำรวจ วิเคราะห์ และพัฒนาแนวทางแก้โจทย์ชุมชนอย่างมีส่วนร่วม พร้อมเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านการท่องเที่ยวเข้ากับทุนและอัตลักษณ์ของคลองยัน
สำรวจพื้นที่ ค้นหาทุน และสร้างเส้นทางร่วมกับชุมชน
ช่วงเช้าเริ่มด้วยการอบรมเชิงปฏิบัติการหัวข้อ “วิศวกรสังคมกับการค้นหาทุนชุมชนและการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน” ก่อนเข้าสู่กิจกรรม “Social Engineer Field Challenge: สำรวจคลองยัน ค้นหาทุน สร้างเส้นทาง” นักศึกษาแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ลงพื้นที่ร่วมกับผู้นำชุมชน ผู้ประกอบการ และประชาชน เพื่อสัมภาษณ์และเก็บข้อมูลจากสถานการณ์จริง
ประเด็นสำรวจทุนชุมชน
- แหล่งท่องเที่ยวและจุดเรียนรู้
- วิถีชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่น
- ผลิตภัณฑ์ชุมชนและกิจกรรมในพื้นที่
- เรื่องราวและอัตลักษณ์เฉพาะของคลองยัน
กระบวนการนี้ไม่ได้มองชุมชนเพียงในฐานะ “พื้นที่ท่องเที่ยว” แต่ให้ความสำคัญกับการค้นหา “ทุนชุมชน” และเรื่องราวที่สามารถต่อยอดสร้างคุณค่า นักศึกษาได้ฝึกตั้งคำถาม รับฟังความคิดเห็น วิเคราะห์ข้อมูล ประสานงานกับคนในพื้นที่ และค้นหาความเป็นไปได้ในการเชื่อมโยงจุดต่าง ๆ ให้เป็นเส้นทางท่องเที่ยวที่สะท้อนตัวตนของคลองยัน
เปลี่ยนข้อมูลภาคสนามสู่ Khlong Yan Tourism Map
ช่วงบ่าย นักศึกษาและคนในชุมชนร่วมต่อยอดข้อมูลผ่าน Workshop “Khlong Yan Tourism Map Innovation Lab” เพื่อเปลี่ยนข้อมูลและเรื่องราวจากพื้นที่ให้เป็นต้นแบบที่นำไปใช้ได้จริง โดยร่วมกันกำหนดเส้นทาง จุดท่องเที่ยว จุดเรียนรู้ และพัฒนา Storytelling ของแต่ละพื้นที่ ก่อนรวบรวมเป็น “Tourism Map ชุมชนคลองยัน”
ผลลัพธ์ที่มุ่งนำไปใช้ประโยชน์จริง
ข้อมูลจาก “คนในพื้นที่ + นักศึกษา + ภาคีเครือข่าย” ถูกนำมาเชื่อมโยงทรัพยากรท่องเที่ยว วิถีชีวิต ภูมิปัญญา ผลิตภัณฑ์ชุมชน และอัตลักษณ์ เพื่อพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงชุมชน พร้อมต่อยอดเป็น ป้าย Tourism Map ชุมชนคลองยัน สำหรับประชาสัมพันธ์ ถ่ายทอดเรื่องราว และอำนวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยว
คณะวิทยากรร่วมดูแลกระบวนการเรียนรู้
การดำเนินกิจกรรมได้รับคำปรึกษาอย่างใกล้ชิดจากคณะวิทยากร ได้แก่ ผศ.อายับ ซาดัดคาน, ผศ.ดร.ยกสมน เจ๊ะเฮง และอาจารย์ ดร.ศตายุ ร่มเย็น พร้อมด้วย นางสาวศรีสุดา แก้วอำรัตน์ และนางสาวอริสรา ขุนอินทร์ ผู้ช่วยวิทยากร ซึ่งร่วมกำกับการเรียนรู้ การสำรวจพื้นที่ และการพัฒนาต้นแบบของนักศึกษาแต่ละกลุ่ม
กิจกรรมจึงเป็นมากกว่าการอบรม แต่เป็น “ห้องเรียนชุมชน” ที่นักศึกษาได้พัฒนาสมรรถนะจากการปฏิบัติจริง ขณะที่ชุมชนมีส่วนร่วมตั้งแต่ให้ข้อมูล สะท้อนความต้องการ ออกแบบเส้นทาง จนถึงสร้างต้นแบบเครื่องมือท่องเที่ยวร่วมกัน สะท้อนการพัฒนาที่ไม่ได้ทำ “ให้ชุมชน” แต่เป็นการ “คิดร่วม ทำร่วม และพัฒนาร่วมกับชุมชน”
SDG Report & Relevant Goals
กิจกรรมนี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ดังต่อไปนี้
| SDG Goal | Target Description | Connection to Activity |
|---|---|---|
| Goal 4: Quality Education การศึกษาที่มีคุณภาพ | ส่งเสริมการเรียนรู้จากประสบการณ์จริงผ่านการสำรวจภาคสนาม การทำงานกับชุมชน และการพัฒนาทักษะวิศวกรสังคมทั้งด้านการคิด การสื่อสาร การประสานงาน และการสร้างนวัตกรรม | |
| Goal 8: Decent Work and Economic Growth งานที่มีคุณค่าและการเติบโตทางเศรษฐกิจ | พัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวและเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อเพิ่มโอกาสทางรายได้ เสริมเศรษฐกิจฐานราก และพัฒนาทักษะที่เกี่ยวข้องกับอาชีพด้านการท่องเที่ยว | |
| Goal 11: Sustainable Cities and Communities เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน | นำอัตลักษณ์ วิถีชีวิต ภูมิปัญญา และทรัพยากรของคลองยันมาพัฒนาอย่างมีส่วนร่วม เพื่ออนุรักษ์คุณค่าท้องถิ่นและสร้างเครื่องมือท่องเที่ยวที่ชุมชนใช้ประโยชน์ได้ | |
| Goal 17: Partnerships for the Goals ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน | ขับเคลื่อนงานผ่านความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย นักศึกษา ชุมชน ผู้นำท้องถิ่น ผู้ประกอบการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคีเครือข่าย |
กิจกรรม “โมเดลนวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหาชุมชน” เป็นกลไกขับเคลื่อนบทบาทมหาวิทยาลัยเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ผ่านพลังนักศึกษาในฐานะ “วิศวกรสังคม” ที่นำความรู้ ทักษะ และความคิดสร้างสรรค์มาทำงานร่วมกับชุมชน สร้างนวัตกรรมที่ตอบโจทย์พื้นที่ และต่อยอดคลองยันสู่แหล่งท่องเที่ยวเชิงชุมชนที่มีเรื่องราว มีอัตลักษณ์ และสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างยั่งยืน